わかめ ぷらす
School Hub / わかめ ぷらす Active

Prawdziwy powód, dla którego Polska oddała Czechom Zaolzie w 1920 roku

Bez Pomnika16,720回視聴投稿日: 2026/11/14
Zaolzie 1920, czyli podział Śląska Cieszyńskiego: 28 lipca 1920 roku, w dniu, w którym Armia Czerwona weszła do Białegostoku, Rada Ambasadorów w Paryżu przeciągnęła granicę po Olzie. Czechosłowacja dostała Karwinę z kopalniami, Trzyniec z hutą, Jabłonków, kolej koszycko-bogumińską i zachodnią część Cieszyna. Według austriackiego spisu z 1910 roku na tej ziemi po polsku mówiło 123 tysiące ludzi, a po czesku 32 tysiące. W Polsce przez sto lat opowiadano, że Czesi wbili nam nóż w plecy. Tylko że osiemnaście dni wcześniej, w belgijskim Spa, polski premier Władysław Grabski sam podpisał zgodę na to, żeby o granicy zdecydowały mocarstwa. Dlaczego Polska się na to zgodziła? Powodów jest pięć. Powód pierwszy: węgiel, huta w Trzyńcu i jedna linia kolejowa, które dla Pragi i dla mocarstw ważyły więcej niż język mieszkańców. Powód drugi: siedem dni wojny w styczniu 1919 roku, które stworzyły fakty na mapie. Powód trzeci: plebiscyt, którego bały się obie strony, i ślązakowcy Józefa Kożdonia. Powód czwarty: lipiec 1920 roku, kiedy Zachód był Polsce potrzebny bardziej niż Cieszyn. Powód piąty, najbardziej niewygodny: Polska zapłaciła z góry za pomoc, która nie przyszła. W filmie: umowa polskiej Rady Narodowej i czeskiego komitetu z 5 listopada 1918 roku, atak pułkownika Šnejdárka trzy dni przed wyborami do Sejmu, Stonawa i bitwa pod Skoczowem, uchwała Sejmu z 11 kwietnia 1919 roku, czescy kolejarze zatrzymujący transporty broni dla Polski, Edvard Beneš w Spa, protest Paderewskiego, ostrzeżenie Witosa, węgierskie naboje, które dojechały do Skierniewic przez Rumunię 12 sierpnia 1920 roku, polskie szkoły za Olzą i to, jak ta rana wróciła w 1938 roku. Rozdziały 0:00 Białystok i Paryż, 28 lipca 1920 0:35 Dwie wersje jednej straty 2:23 Węgiel, huta i jedna linia kolejowa 5:44 Siedem dni w styczniu 8:53 Plebiscyt, którego bały się obie strony 12:57 Spa 15:48 Czek bez kwoty 18:48 Zapłata, która nie przyszła 22:08 Za Olzą 23:54 Kto ukradł Zaolzie Źródła Sebastian Pilarski, „Czechosłowacja wobec wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. i kwestii granicy z Polską”, przystanekhistoria.pl (IPN), 2021; Sebastian Pilarski, „Czechosłowacja i Węgry wobec Polski walczącej z bolszewikami”, przystanekhistoria.pl (IPN), 2021; „Konferencja w Spa – upokarzająca misja Władysława Grabskiego”, dzieje.pl; Richard M. Watt, „Bitter Glory. Poland and Its Fate 1918–1939”; wystąpienie Grzegorza Wnętrzaka (Książnica Cieszyńska) o ślązakowcach, ox.pl, 2014; austriacki spis ludności z 1910 roku i czechosłowacki spis z 1921 roku; uchwała Sejmu Ustawodawczego z 11 kwietnia 1919 roku; porozumienie ze Spa z 10 lipca 1920 roku i decyzja Rady Ambasadorów z 28 lipca 1920 roku. Prawa Garitan — „Mazaryk à Prague Sokols 1920” — CC BY-SA 3.0. Pozostałe fotografie, pocztówki, rysunki i mapy (Wikimedia Commons, autorzy w większości nieznani; m.in. Verlag Eduard Feitzinger, Witold Pikiel, Harris & Ewing, Marian Fuks, Isaac McBride, Edward N. Jackson, Pál Teleki, „Punch” z 1920 roku) — domena publiczna. Zdjęcia satelitarne: NASA Earth Observatory, Blue Marble: Next Generation, NASA GIBS; Sentinel-2 cloudless — EOX IT Services GmbH (zmodyfikowane dane Copernicus Sentinel 2016), CC BY 4.0. Mapy: Natural Earth. Rzeźba terenu: Terrain Tiles (AWS Open Data). Ilustracje scen, dla których nie zachowały się zdjęcia, przygotowano na potrzeby tego filmu. Miniatura: portret Ignacego Jana Paderewskiego na podstawie fotografii Henri Manuela (Wikimedia Commons, domena publiczna); widok mostu na Olzie, Wieży Piastowskiej i rotundy św. Mikołaja w Cieszynie przygotowany na podstawie pocztówek z lat 1908 i 1920 (domena publiczna) i zdjęcia „2022 Cieszyn Rotunda and Tower” (Wikimedia Commons, CC0).

コメント 読み込み中…

コメントを読み込んでいます…